moeder-kind-vader; een drieluik over ouderverstoting recensies

rela publishing;klik hier voor welkomspagina
Systematisch en baanbrekend

Broken Link 46, 2004

Joep Zander heeft een systematisch maar vooral baanbrekend boek gemaakt: het is opgezet rondom de zeer zorgvuldige beschrijving van een vier jaar lange rampscheiding tussen ouders van vijf kinderen met een niet aflatend bestoken van de omgang en daardoor het stapsgewijs verstoten van die vader door de vijf kinderen zelf - alles veel later verteld door vader, moeder en oudste dochter afzonderlijk, vanuit hun eigen en ook nog verschuivende perspectieven. Heel degelijk wordt in de verhalen regelmatig met een nummer verwezen naar het bijbehorende document want het juridische verloop van de zaak is afzonderlijk vastgelegd in de precies honderd voornaamste advocatenbrieven, rechtbankvonnissen en kinderbeschermingsadviezen.

Dat alles vormt het grote middendeel van het boek. Daarvoor is er een inleiding over het ouderverstotingssyndroom (Parental Alienation Syndrome, PAS) en hoe dat in Nederland door hulpverleningsinstellingen en sociale wetenschappers is opgepakt - nog maar heel weinig, dus. Na de lange voorbeeldzaak volgen dan nog de visies op het ouderverstotingsgebeuren in dr. Ed Spruijts boek 'Het verdeelde kind' (2002), Ursula Kodjoe's lezing bij de PvdA in 2001 en prof. Hubert Van Gijseghems lezing in Namen in 2002. En tenslotte de onderwerpen verstoting als geestelijke mishandeling, toepasbare wetsartikelen, melding (Algemeen Meldpunt Kindermishandeling, AMK) en een goede litteratuurlijst.

Voor zijn inzet om zo'n 'case' - in kinderbeschermingstaal - grondig te documenteren verdient de schrijver de hoogste lof. Dit soort verstotingsgevallen (wie kent er als hij even nadenkt niet een in zijn omgeving) leiden immers maar al te vaak tot een levenslange zwijgkramp bij de betrokkenen. Hoe vindt men een geval waarin alle partijen - moeder, kinderen en vader - er open over willen praten? Menige enthousiaste journaliste heeft dat al moeten ondervinden, Nederlandse hulpverleningsinstellingen of sociale onderzoekers beginnen er niet eens aan.

De oudste dochter: "Mijn moeder bleek nooit te hebben geweten wat het voor mij betekende" (niet van mijn vader te kunnen houden). "In plaats van dat ik haar daar nu van bewust maak, hadden die hulpverleners dat toch honderd keer kunnen doen." De moeder zelf: "...je krijgt er later spijt van...Als ze me toen hadden gedwongen was ik akkoord gegaan. Onder protest." De vader: "Die rechter was voor n keer wel verstandig: hij trok zijn toga uit, stuurde de beide advocaten naar buiten en ging in zijn hemdsmouwen zitten bemiddelen. Zo kwamen we" (op dat punt) "tot een oplossing."

Terecht wijst de schrijver erop dat de keuze voor deze zaak bepaald werd door kansen en omstandigheden en dat dit geen gemiddelde verstotingszaak betreft. Wel is de zaak typisch voor de matige vorm van het PAS-syndroom, waarin het - zoals Gardner dat zo goed typeert - "niet zozeer om gestoorde vrouwen gaat maar om vrouwen die razend zijn omdat zij door hun man verlaten werden... Vr de scheiding waren zij goede opvoedsters in tegenstelling tot de moeders van de ernstige gevallen, die als opvoedsters tekort schoten." Inderdaad, die echt ernstige gevallen: gestoorde moeders die zonder reden zelf geloven dat de vader een gevaar is of totaal gevoelsarme moeders die meedogenloos de aangereikte proceduremogelijkheden gebruiken en kinderen daarin opdraaien en meenemen - die wachten in Nederland nog op zorgvuldige beschrijving. Oorspronkelijk wilde de schrijver, net als in zijn eerdere boek, "uitgebreid ingaan op de stand van zaken m.b.t. Nederlands onderzoek naar verbroken ouder-kind relaties en de positie van vaders daarin. De andere delen van dit boek gingen echter gaandeweg zoveel bladzijden beslaan dat ik dit plan helaas moest laten varen." Gelukkig was er nog ruimte voor de puur ambtelijke reactie van het NIZW, dat zich niet aan koud water wil branden zolang het PAS-syndroom geen officile status (de DSM-5 lijst) heeft. Daarentegen is de uitleg over het SIN-onderzoek in deze beknopte vorm voor de lezer niet begrijpelijk.

Een diepe indruk op de schrijver maakte de Vlaams-Canadese professor Van Gijseghem, hij ziet die zelfs graag als de grootvaderfiguur die wel eens voor de doorbraak zou kunnen zorgen: "Old Joshua commanded the children to shout - and the walls came tumbling down". Als dat zou kunnen!

In dit boek worden grondige kennis van zaken en goede analyses gepresenteerd op een waar nodig scherpe toon en met een totale persoonlijke betrokkenheid tot in de uitvoering toe. Voor de auteur een getuigenis. Dus een kolfje naar de hand van hen die het boek willen afdoen als een pleidooi in eigen zaak. De eerste reactie in die trant is natuurlijk al binnen: "Deze publikaties maken het ouderverstotingssyndroom enigszins verdacht. Zander is namelijk een voorvechter van het vaderrecht. Zijn publikaties zijn mede gebaseerd op persoonlijke negatieve ervaringen... Het ouderverstotingssyndroom komt hem in zijn positie dus goed van pas... Is dit wel de juiste objectieve aandacht?" (Sanne Bosmans op website pedagogiek.nl). Kletskoek. Zander is helemaal geen voorstander van het 'vaderrecht', wel van een blijvende "juiste en objectieve" gelijkheid tussen moeder en vader ten opzichte van hun kinderen en daardoor voor die kinderen van een blijvend en zo vreedzaam mogelijk contact met de beide ouders waaruit zij zijn voortgekomen.

Zander Joep, Moeder-kind-vader, een drieluik over ouderverstoting

uitg. Rela, Deventer, 2004. 80 bladzijden. ISBN 90-808631-1-4. Bij de betere boekwinkel.

Rob van Altena

  • kopen
  • inhoud
  • flaptekst
  • omslag
  • reacties
  • recensies
  • persbericht
  • brief tweedekamer
  • zoog
    persoonlijke site <A HREF=Joep Zander">dossier ouderverstoting rela publishing
    Logo Beeldrecht Last Updated http://joepzander.nlrela/rec-bl.htm : zie ook de andere pagina's